MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİKİMYA MÜHENDİSLİĞİ


Tarihçe

1956 yılında, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) kurulduğunda, ana düşünce o yıllarda Türkiye'nin  büyük ihtiyaç duyduğu teknik alandaki insan gücünü yetiştirmekti. Kuruluş için gereken çalışmalar yapıldıktan sonra, Kimya Mühendisliği Bölümü 1958 yılında Prof. Dr. Tarık G. Somer önderliğinde kurulmuştur. Dr. Tarık G. Somer, kuruluşun amacını ve kapsamını Kasım 1993' te yaptığı bir konuşmada şöyle açıklamıştır:


"Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü'nün kuruluş amacı maddelerin kimyasal reaksiyonlardaki değişimini, birim operasyonları, mühendislik termodinamiğini, reaksiyon kinetiğini, tasarımı, organik ve inorganik teknolojiyi, yakıtları ve yanmayı, ekonomiyi, yönetimi öğretmek ve bir kimyasal tesisin tasarım ve montajını yapma yeteneğine sahip; bu fabrikada operasyonları başlatabilen; kalite kontrol, ekonomi ve pazarlama konularında bilgi sahibi olan mühendisler yetiştirmektir. Mühendisler, bu konularda yetiştirilirken hem teorik hem de pratik konularda eğitileceklerdir."


ODTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü'nün kuruluş yıllarında, Türkiye'de kimyasal sektöründe hızlı bir gelişme oldu. İlk kimya mühendisleri bölümden 1963 yılında mezun edildi. PETKİM Petrokimya A.Ş. de o yıllarda kuruldu. Türkiye'de petrole dayalı bir kimya sanayisinin gelişimi sırasında bu sanayi tarafından ihtiyaç duyulan kimya mühendislerini yetiştirmek, çok zamanlı bir karardı. Ancak, 70 ve 80'lerin ortalarında, kimya sanayisinin gelişiminin Türkiye'de uygulanacak makro ekonomik programlar nedeniyle yavaşlamaya başladığı sırada, bölüm mezunları bölümünün kapsamlarına göre istihdam edilemedi. Mezunların istihdam olanakları, 80'lerin ortalarından sonra Türkiye'nin özel kimya sanayisinin gelişmesi sayesinde arttı.


Kimya mühendisliği bölümünün müfredatı 50'li ve 60'lı yıllarda sadece Türkiye'de değil aynı zamanda Türkiye'nin içinde bulunduğu bölgedeki ülkelerde ve çoğu Avrupa ülkesi için de öncü içeriğe sahipti. O yıllara kadar, kimya mühendisliği Türkiye'de kimya programının bir alt disiplini olarak kabul edildi. Avrupa'da çoğu ülkede bile, kimya mühendisliği kimya bölümünün veya makine mühendisliği programlarının bir alt disiplini olarak kabul edildi. Ancak, kimya mühendisliği dünyanın bazı bölgelerinde, ABD ve İngiltere başta olmak üzere, zaten büyük bir disiplin haline gelmişti. Kimya mühendisliği programının temeli, kimya temel konularını almak ve doğa bilimleri, matematik ve ekonomi yardımı ile bu temel konuları kullanarak kimyasal tesislerin tasarımını ve işletimini yapabilmekti. Kimya mühendisliği mesleği bu konuda kimyadan çok farklıydı. Ayrıca, temelinin fizik değil de kimya olması, endüstriyel ölçekte kimyasal reaksiyonlar ve kütle transferini baz alan ayırma işlemleri gibi özel kavramlarla ilgilenmesi nedeniyle kimya mühendisliği programı, makine mühendisliği programından oldukça farklıydı. ODTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü kurucuları kimya mühendisliği bölümünün ayrı bir disiplin olarak geliştiğini fark ederek, bazı öncü ülkelerden sonra 1958 yılında bölümü kurdular.


Geçen yüzyılın başından itibaren kimyasal sanayisinde ve benzeri sektörlerdeki hızlı büyüme ve bu sektörlerdeki güçlü rekabet, kimya mühendisliği alanında yeni standartların oluşturulmasına ve yeni ortaya çıkan gereksinimlerin karşılanması ihtiyacına yol açmıştır. Bu nedenle endüstriyel bir kimyagerin bilgi ve deneyimi yeni sorumlulukları karşılamak için yeterli olmaktan çıkmıştır. Temel işlemlerdeki ilerleme daha ekonomik tasarım ve daha iyi kontrol için yeni yöntemler üretilmesine olanak sağlamıştır. Akışkan taşınması, yanma, ısı iletimi, difüzyon süreçleri, reaksiyon kinetiği, mühendislik termodinamiği, enstrümantasyon ve otomatik kontrol gibi alanlardaki gelişmeler ve bilgi birikimi sürekli süreçlerin tasarımının yolunu açmıştır. Bu gelişmeler, ürünlerdeki üretim maliyetini azaltarak, yüksek saflıkta ve daha düzgün bileşimi olan ürünlerin üretilmesini sağlayarak üretimdeki verimi arttırmıştır. Bugün bir kimya mühendisinden beklenenler üretim sorumluluklarını üstlenmenin yanı sıra araştırma, geliştirme ve tasarım çalışmaları gerçekleştirmektir. Günümüzde bir kimya mühendisi yeni projeler geliştirme, rakiplerinin teklifleri ile ilgili ileri düzeyde ekonomik analiz yapma ve değerlendirme yeteneklerine sahip olmalıdır. Aynı zamanda, kimya mühendislerinin tesislerin operasyon denetimini yapabilecek nitelikte olması beklenmektedir. Kimya mühendisinin sorumlulukları hammadde değerlendirmelerinden, bitmiş ürünlerin rekabetçi olarak pazarlanmasına kadar geniş bir alanda yer alır.